ضرورت توجه به خاستگاه اجتماعی افراد در مدیریت فرهنگ

از : علامه موسی الرضا طایفی اردبیلی و استاد دانشمند شهربانو سمامی

تاثیر پذیری افراد از آموزش ها مترتّب بر اجتماعی شدن؛ رابطه ی نسبی با طبقه ی دربرگیرنده، پایگاه، قوم، نژاد و به طور کلی خاستگاه اجتماعی اشان دارد. شدت این رابطه با توجه به عوامل گوناگون زیست محیطی، اجتماعی، وراثتی و بسیاری از متغیرهای اجتماعی شکل دهند ه ی پرورش شخصیت افراد درجه نسبت های متفاوتی دارد ولی در مجموع در حالتی کلی این رابطه درباره ی هر فرد وجود دارد و به طور عینی مشهود است.

میزان پذیرش آموزش ها و درجه دریافت داده های انتقالی در آموزش ونحوه ی فهم از موضوع درباره ی مفاهیم و موضوعات از فردی به فردی تفاوت دارد و در اصل انسان ها اشتراکات فهمی اشان از موضوعات و مفاهیم مبتنی بر فهم متعارف موجود در جامعه قابل قبول است و در اصل ادراکات، استدلالات، استنتاجات و فهم هر کس از کوچکترین پدیده با فرد دیگر تفاوت های اساسی دارد و اگر فهم متعارف یا فهم و درک قرار دادی نبود، انسان از باز شناخت مفاهیم عاجز می ماند. به طور کلی دراین فهم که هر فرد تجربه می کند و نیز دریافت از فهم متعارف خاستگاه اجتماعی افراد و ویژگی های گوناگون دربرگیرنده آن تاثیرات مهم و معتبری دارد.

انواع موانع فهمی برآمده از ساحت فرهنگ یا ساخت اجتماع، تعریف های معتبر برموضوع در سطح جامعه و فرهنگ، تجربه های متکی بر دریافت های انتقال یابنده از نهادها و عواملی این چنین ضمن انتقال متفاوت از مفاهیم و موضوعات در بین افراد، نوع اجتماعی شدنشان را هم متفاوت می سازد. هر فرد تجربه ی خاصّ خود، دریافت فهمی خاصّ خود و تعریف خاصّ خود را ا ز مفاهیم و موضوعات دارد و تفاوت های فهمی مبتنی برقراردادهای پذیرش عقلایی فهم متعارف از موضوعات و مفاهیم را می سازد که فهم همین فهم متعارف نیز تحت تاثیر خاستگاه اجتماعی گروه ها و طبقا ت متفاوت است.

فرهنگ به عنوان عامل سازنده ی معتبر و تعریف دهنده از تعاملات، عادات، رفتارها در گستره ی جامعه؛ خود فرض های اعتباری متفاوتی را در آموزه هایش برای تعریف و تبیین می سازد و اصولاً تعاریف مطرح از مفاهیم و موضوعات برای افراد طبقات به لحاظ تفاوت های فرهنگی در فرهنگ کلی غالب برجامعه متفاوت است. مدیریت کارآمد و معتبر غالب بر فرهنگ می تواند در رهیافتی علمی بر تاثرات خاستگاه اجتماعی و فهم های موجود در جامعه یکدستی نسبی را در مفاهیم مهم و قابل عنایت در جامعه را برای عموم فراهم آورد. پرداخت به این موضوع امری بسیار سخت ولی در نهایت؛ شدنی است، چرا که پذیرش در موضوع فهم جدای از نحوه ی انتقال درهر صورت متفاوت خواهد بود ولی نحوه ی انتقال عالمانه و بر مبنای انتقال پیام براساس تئوری های ارتباطی و استراتژی های مناسب می تواند پذیرش همسان را نیز فراهم آورد.

یکی از عوامل بسیار مهم و تاثیر گذار در پذیرش موضوعات تعریف و اجرای شاخصه های تاثیرگذار دارای تعاریف مشوقی است. مشوق های فرهنگی می تواند د ر دو حیطه ی مستقیم و غیرمستقیم و نیز در رابطه مستقیم و مستقیم از آموزش ها باشد. زمان و فرم انتقالی در پذیرش موضوعات نیز آرای موثر در مسیر تکاملی زندگی اجتماعی انسان همواره نقش مخرّب، بازدارنده.

خاستگاه اجتماعی افراد در تعیین احتمالی قریب به یقین نقش ها و وظایف و نیز انواع فعالیت ها و کنش های اجتماعی بسیار مؤثر و قابل بررسی و مداقه است؛ چرا که خاستگاه اجتماعی هر فرد انواع تعاریف ملحوظ در فرهنگ را برای او به نوعی که فهم متعارف غالب بر آن خاستگاه تبیین می سازد، به او انتقال می دهد و انواع دریافت و ظرفیت دریافت نیز تحت تأثیر انواع خاستگاه های اجتماعی هر فرد به عنوان پذیرنده ی تأثیر پذیر از متغیرهاست. نوع نگرش و زاویه دید و افق دید افراد تحت تأثیر خاستگاه اجتماعی آن ها و فهم قابل اعتنای آن ها به تعاریف موجود از اهمیت و تأثیر و نقش خاستگاهی است که در آن شخصیت اجتماعی اش تحت تأثیر تربیت اجتماعی و آموزش های مهارت اجتماعی قرار می گیرد.

دانستن این موضوع بسیار حایز اهمیت و ضروری است که هر خاستگاه اجتماعی که افراد در آن پرورش می یابند؛ هم به لحاظ ماهیت ساختاری و هم به لحاظ باوری که فرد پرورش یافته از آن خاستگاه و نوع ارتباط و تعامل به آن خاستگاه تحت تأثیر متغیرهای مختلف دارد و در شکل گیری شخصیت و نیز تربیت پذیری اش در حوزه های گوناگون نقشی مهم و معتبر دارد.

مسأله ی مهم و بسیار حایز اهمیت در ضرورت توجه به خاستگاه اجتماعی در مقوله ی چرایی توجه این است که جامعه که خاستگاه های گوناگونی را در بستر خود برای افراد تعبیه می سازد یا بر می آورد؛ انواع آموزه های فرهنگ، تعاملات و تعاریف آن ها و عادات اجتماعی و باورهای برآمده از حوزه ی فرهنگ را در زاویه و جهت گیری باورهای غالب بر آن خاستگاه نیز تعیین می سازد.

خاستگاه اجتماعی افراد و در نوع کلی آن شامل حوزه ی پی نوشت است که شناخت آن می تواند هدایتگر مهم و عمیقی بر ضرورت، چرایی و چگونگی توجه مدیریت غالب فرهنگ بر افرادی باشد که در حوزه ی فرهنگ و به تبع آن مدیریت فرهنگ اثر معتبر مهم خوانا یا نقش آفرین دارند.

1- نژاد و قوم

2- نوع محیط مدنی- اجتماعی در برگیرنده ی دارای تعاریف معیّن و مشخص از حوزه ی بافت ها مختلف تشکیل دهنده

3- پایگاه. طبقه و قشر در برگیرنده

4- نهادهای مهم و اثر گذار در برگیرنده

دانستن ویژگی های مهم موجود غالب بر خاستگاه اجتماعی افراد در شناخت تعاملات و آموزه ها، فهم ها و مفروضات و یافته های عقلی و تجربی، عملکردها و کارکردها، رفتارها و اعمال یا افعال و فعلیت های محقّق یا محوّل از آن ها بسیار حایز اهمیت و اعتبار است. از مهمترین ویژگی هایی که در مطالعه ی خاستگاه اجتماعی افراد و ملاحظات معتبرش می توان باز خواند و شناخت می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1- باورهای غالب برخاستگاه خاص

2- ادیان و مذاهب غالب برخاستگاه خاص

3- کنش ها و رفتارهای عام فهم غالب برخاستگاه خاص

4- نظام اقتصادی غالب یا نوع معیشت غالب برخاستگاه خاص

5- تعاملات عمده ی سایر خاستگاه با خاستگاه خاص

6- نظام سیاسی- اجتماعی حاکم وحاکمیت های سیاسی اجتماعی موجود یا مورد تأیید عام

7- برآمد انواع آموزش های تحت تأثیر آموزه های فرهنگ

8- انواع مشارکت ها و مدل های مشارکتی غالب

9- میزان و سطح انواع همبستگی های اجتماعی

10- حجم، سطح و نوع روابط اجتماعی

11- میزان دارایی ها و منابع و امکانات مادی و غیر مادی انسان ساز یا طبیعی

12- میزان و حجم مبادلات حوزه های ساختارها

13- میزان و حجم و نوع مبادلات فرهنگی

14- میزان اشتراکات و افتراقات افراد خاستگاه خاص با سایر خاستگاه های غالب و یا ظرف مطلوب مفروض خاستگاهی موجود در اذهان عمومی

15- پیشینه ی اعمال اجتماعی خاستگاه در عاملیت به موضوعات مورد پذیرش عام در خاستگاه

16- میزان نیل به استانداردهای زندگی اجتماعی در خاستگاه خاص

17- جریان های فکری واندیشه ای غالب در صورت های رسمی از ساحت خاستگاه خاص

18- معناشناسی های معتبر موجود در سطح جامعه نسبت به خاستگاه خاص

19- مفاخر و شناسه های معتبر فرهنگ برآمده از خاستگاه خاص

20- میزان مدیریت بر خویشتن افراد در فرم غالب، در خاستگاه خاص

این ویژگی ها می تواند به طور تقریبی رفتار احتمالی افراد برآمده از خاستگاه اجتماعی خاص را برای مدیریت غالب فرهنگ معنا خوانی کند، هر چند عوامل بسیار دیگری نیز در رفتار افراد در مدیریت فرهنگ مؤثر است.

شناخت خاستگاه اجتماعی افراد توسط مدیریت غالب کارآمد فرهنگ می تواند در تسّری و یا بسط رفتار مناسب افراد دارای تأثیرات ملحوظ در مدیریت فرهنگ یارگر باشد یا بالعکس از انواع رفتارهای احتمالی منفی آنان جلوگیری کند. می توان گفت که شناخت خاستگاه اجتماعی افراد در انواع آینده پژوهی ها و شناخت شناسی ها از افراد و مرتبط یا متعامل با مدیریت فرهنگ که نقش اثر گذار دارند، حایز اهمیت ویژه و خاص است و می تواند به بهره گیری مناسب از ظرفیت های موجود ختم شود.